Het lastige aan jezelf veranderen is dat je heel lang gedaan hebt om bepaald gedrag aan te leren en jezelf te trainen in dit gedrag, terwijl je meestal pas recent ontdekt hebt dat je nu ander gedrag wilt. Ook al doe je heel erg je best om je nieuwe gedrag elke dag te laten zien…je concurreert met je eigen jarenlange training.

Met Petra had ik het hier ook over. Zij worstelde met haar rol als teamleider en wilde haar team graag veel meer ruimte geven, omdat ze wist dat het team dat nodig had. Maar als de druk toenam, stond de controlfreak in haar op en nam de leiding weer over. “Hoe gaat dat dan?” vroeg ik haar. “Dat weet ik niet zo goed, het is er gewoon ineens weer”. Maar Petra wist ook wel dat dat natuurlijk niet ‘ineens’ was. Die conrolfreak zit gewoon in haar, is er altijd geweest en zal ook nooit weg gaan. Lekker laten zitten. “Het is een enorm drukke periode en ik vlieg echt van afspraak naar afspraak. Ik heb geen tijd om alles goed voor te bereiden en tussendoor komen mijn collega’s vragen hoe ze iets aan moeten pakken. En dan zeg ik toch weer hoe ik het hebben wil”. Ik zei even niks, en zij zweeg ook. Na een paar minuten zei ze. “Wel raar dat ik geen tijd heb om me goed voor te bereiden, maar wel tijd heb om een slechte manager te zijn, waardoor ik dubbel werk moet doen”. “Goed inzicht” complimenteerde ik haar, “hoe ben je daar bij gekomen?”. Ze moest ineens lachen. “Toen we net stil waren dacht ik ineens aan het strand. Daar heb ik eigenlijk een hekel aan, maar als ik er soms een middagje geweest ben, heb ik ’s avonds allemaal goede ideeën.”. “Wat doe je dan op het strand” vroeg ik. “Niks…gewoon liggen”. “En dat deed ik net eigenlijk ook een paar minuten….niks…helemaal niks. Petra slaagde er daarna steeds vaker in om dagelijks een paar minuten niks te doen, uit het raam te kijken. De controlfreak in haar kwam steeds minder tevoorschijn.

Ogen dicht en ademhalen

Een tijd geleden voerde ik een opdracht uit voor een groep mensen van verschillende organisaties die samen een strategisch besluit over hun samenwerking moesten nemen. Ik merkte dat ik niet goed wist hoe ik verder moest. We liepen een beetje vast. Er waren eigenlijk teveel stapjes te zetten in te weinig tijd. Ik stelde een pauze in en vroeg de opdrachtgever en twee belangrijke deelnemers nog een keer te formuleren wat  voor hen het belangrijkste doel was van de bijeenkomst. Toen nam ik 5 minuten voor mezelf en deed mijn ogen dicht. Ik dacht nergens aan. Toen ik ze weer open deed haalde ik diep adem. Ik besloot direct om af te wijken van mijn oorspronkelijke programma. Door de stilte van 5 minuten was ik even uit de groep gestapt en had ik mijn kwaliteit ingezet. Ik heb een scherpe waarneming en ik signaleer vaak belangrijke details in een proces. Dat had ik in deze sessie ook gedaan, waardoor ik aanvoelde waar de groep tegen aanhikte. De kunst was nu om in korte tijd de groep dit zelf te laten ontdekken. Door de 5 minuten stilte durfde ik gewoon te vertrouwen op mezelf en mijn waarneming. Ik bedacht in 10 seconden een oefening waardoor de groep zelf een stap vooruit kon zetten. De volgende dag sprak ik de opdrachtgever. Iedereen was dik tevreden met de middag.

Zo’n moment van stilte is wonderlijk functioneel. Stilte om je aandacht bij een concreet doel te brengen. Dat moet je vooral vaak doen. Daarnaast kun je ook structureel ruimte maken voor stilzijn en stilstaan. Je bent dan stil terwijl je nog helemaal niet weet wat het je gaat brengen. Dagelijks vijf minuten stilstaan kan een enorme invloed hebben op je leven. Een ervaren manager vertelde me eens dat er in de jaren ’70 een onderzoeker was die aan managers en CEO’s vroeg wat hun belangrijkste dagelijkse activiteit was. Het eensluidende antwoord was:  uit het raam kijken en een sigaar roken. Er zijn allerlei manieren om 5 minuten stil te staan. Kies vooral je eigen manier, maar wees er zeker van dat je echt stil bent, dat je niet bewust gaat proberen over iets heel moeilijks na te denken of dat je de krant gaat lezen. En ga ook niet kletsen met iemand anders…Dat is ook belangrijk… maar dat is iets anders. Wees stil.

Doorgaan helpt je niks

Er is geen enkel onderzoek dat aantoont dat je effectiever wordt naarmate je minder pauzes neemt. Er is geen enkel onderzoek dat aantoont dat je beter presteert als je non-stop doorwerkt. Er zijn wel veel onderzoeken die laten zien dat mensen direct na een pauze het meest effectief zijn, met een dalende lijn tot na de volgende pauze. Dat geldt per dag, maar ook per week, per maand, per seizoen, per jaar, per decennium….Sta steeds even stil. Er zijn ook allerlei momenten om dat te doen, kies er één die bij jou past.

Een goed moment is in elk geval  ’s ochtends voor je aan je werkdag begint. En een goed moment is ook vlak voor een belangrijk gesprek of presentatie. Als je dan nog druk even de agenda gaat bekijken, zal dat je niks helpen, je bent gewoon te laat. Even rust nemen voor zo’n belangrijk moment geeft je brein de kans de juiste ervaring naar voren te schuiven.  Een goed moment is ook als je middenin een gesprek zit, en je weet het even niet…Zeg dan gewoon “Ik weet het even niet” en wees stil. Het komt vanzelf.

 

 4 oefeningen over stil zijn:

OEFENING ‘Stil zijn kan niet’

Schrijf alle redenen op waarom je NIET dagelijks 3 x 5 minuten stil kunt zijn.

En? Lucht het op? Hoe zou het wel kunnen?

 

OEFENING ‘Stil zijn kan wel’

Kun je twee of drie voorbeelden noemen van momenten waarop je even stil was, 5 minuten of langer (terwijl je niet sliep…grapjas)? Wat was het effect?

 

OEFENING ‘Sta stil’

Sta 5 minuten stil. Denk even nergens aan. Nu.

Hoe was het? En hoe kijk je nu naar het boek? Moet je het anders lezen? Wil je gelijk weer verder?

 

OEFENING ‘Sta stil-vergadering’

Tijdens de eerstvolgende bespreking of werkoverleg kun je de volgende oefening doen: zeg …. helemaal… niks.