Willem was manager sales bij een bedrijf in schoolartikelen. Het was een doodgoeie jongen en een topverkoper. In het MT mochten ze hem graag, want hij deed nooit moeilijk. Op een gegeven moment ging het minder met de verkoop. De producten waren een tikkeltje oud en sleets geworden en de verwerking van opdrachten duurde langer dan bij concurrenten. Willem legde dit probleem op tafel in het MT. “De verkoop holt achteruit en ik denk dat we moeten kijken hoe we de productie en de distributie kunnen verbeteren”. De productiemanager was meteen alert: “Wat wil je nu eigenlijk zeggen Willem?” “Dat de verkoop achteruit holt en dat we een aantal zaken moeten aanpakken om dat te verbeteren” zei Willem, iets voorzichtiger. Dat was precies de valkuil die de productiemanager vakkundig had neergelegd. “Willem, als de sales slecht loopt, moet jij vooral iets verbeteren. Je moet harder werken en niet zo soft zijn tegen je medewerkers”. Willem was verbouwereerd en zei verder niets. Het gesprek kabbelde nog een tijdje door, waarbij Willem nog meer suggesties kreeg hoe hij “zijn mensen” harder kon laten lopen. Daarna was er een ander agendapunt. Na afloop was Willem triest.

Zo gaat het vaak. Er is een probleem en eigenlijk is de enige hulp die mensen bieden: aanwijzen wat een ander moet doen. In dit team spelen meer problemen, maar één ervan is dat er geen betrokkenheid is bij elkaars deel van het werk. Willem doet zijn best, maar hij heeft er last van dat anderen niet betrokken zijn en hij trekt zich zelf ook terug, zoals we straks zullen zien. Hoe doorbreek je dat? Dat brengt ons eerst bij een andere vraag: waarom hebben we eigenlijk een team?

De essentie van een team

Niemand kan ALLES alleen. Niemand is in alles goed, vindt alles leuk of werkt aan alles gepassioneerd. Dus je moet kiezen wat je doet om je resultaat te bereiken. Wat je leuk vindt of goed kan geeft energie, de rest kost energie. Zonder team of met een team dat niet werkt, blijven er twee mogelijkheden over: 1. Je haalt niet je gewenste resultaat, omdat je aan allemaal dingen niet toekomt, die wel nodig zijn voor een goed resultaat; 2. Je raakt je energie kwijt omdat je veel te veel taken moet doen die je lastig vindt en niet leuk, terwijl je nauwelijks aan je passie toekomt.

En nu komt het team: als je mensen om je heen hebt kun jij blijven doen waar je goed in bent.  Zij doen wat jij niet kan of moedigen je aan bij het leren van nieuwe dingen. Dan hou je energie over om met je meisje of je vent iets leuks te doen, je oude vader te bezoeken om te vertellen dat je van hem houdt, of een boek te lezen. Nou ja, je snapt het, free cheese for all! Ah, dus je kunt elkaar aanvullen? Zeker, maar dat klinkt wel erg vrijblijvend.

Betrek anderen bij wat je doet

Het gaat erom dat jij je richt op je kracht en anderen betrekt bij wie  je bent en wat je doet en al het andere vooral laat. Dus jij hebt een proactieve houding in de vorming van een hecht team.  De essentie van een team is dus dat JIJ anderen betrekt bij wie je bent en wat je doet, zodat jij kan doen waar je goed in bent en al het andere laat. Beetje asociaal? Nee hoor, want dat geldt ook voor je teamgenoten: jouw kwaliteit geeft anderen de ruimte om hun kwaliteit in te zetten. Dus ook voor je teamgenoten geldt dat de functie van jullie team is dat anderen betrokken zijn bij wie ze zijn en wat ze doen, zodat zij kunnen doen waar ze goed in zijn en ze de rest kunnen laten.

Hebben we nog een klein probleempje. Hoe betrekken we mensen bij wie we zijn? Dat is inderdaad heel moeilijk. Veel mensen staan nog liever met hun blote kont op Facebook dan dat ze anderen betrekken bij wat echt belangrijk voor ze is. En dat is wel begrijpelijk. Anderen betrekken bij wat je doet is heel moeilijk. Het betekent niet dat jij zegt wat zij moeten doen, maar dat jij hen uitnodigt mee te doen. Daarmee is wat je doet ook van hen geworden! Anderen betrekken bij wie je bent en wat je doet betekent dat het niet meer alleen van jou is. Dat je het niet geheim kunt houden, veilig voor jezelf. Dat het misschien niet gaat zoals je in je hoofd hebt. Dat ze een deel van jouw werk gaan doen. Auw, dat doet pijn. Dus het luistert nogal nauw hoe je mensen betrekt. Voor je het weet bereik je het tegenovergestelde van wat je wil: jij zit met gezeur en iedereen bemoeit zich met je! Terwijl jij niet kunt zijn wie je wil zijn of doen wat je zo graag doet.

Ik heb heel veel mensen gesproken over teams en samenwerking. Ik heb geleerd dat veel irritaties ontstaan doordat mensen niet (kunnen) doen wat ze graag doen. De echte irritatie heeft niet te maken met dat anderen vervelend doen, wat we vaak denken, maar dat jijzelf niet kunt zijn wie je wilt zijn. Iemand staat (voor jouw gevoel..) in de weg. Dus je zou wel gek zijn om anderen te betrekken bij wat jij doet…

Het begint bij jezelf.

Dus: hoe betrekken we mensen bij wat we doen. Laten we weer even naar Willem kijken. Willem, onze salesmanager, zei:  “De verkoop holt achteruit en ik denk dat we moeten kijken hoe we de productie en de distributie kunnen verbeteren”. Hij had ook kunnen zeggen: “Ik heb een probleem, waar ik niet uitkom, ik hoop dat jullie me kunnen helpen. De verkoop holt achteruit en wat ik ook heb geprobeerd, niks werkt…Wat moet er volgens jullie gebeuren?”. Dat had in eerste instantie waarschijnlijk ook vooral suggesties opgeleverd over wat Willem kon verbeteren. Daar vroeg hij namelijk om. Daar zaten vast wel een paar bruikbare dingen tussen, die Willem al dan niet zelf ook had bedacht. Daarna had Willem kunnen zeggen: “Hmm, dat zijn goede punten, vooral … en …, daar moet ik echt aan werken. Dank je wel. Zijn er op jullie terrein misschien ook aspecten die we kunnen verbeteren, zodat de verkoop misschien een impuls kan krijgen?”.  De kans is veel groter dat er nu bruikbare verbeterpunten naar voren komen. Zie je al waar dat in zit? Het belangrijkste is dat Willem nu eerst luistert, eerst mensen toelaat in zijn probleem, in de dingen die hij heel goed kan en leuk vindt, maar die kennelijk nu toch moeizaam lopen. Hij stelt zich kwetsbaar op en creëert zo ruimte om te spreken over wat “we” anders kunnen doen. Door eerst te delen dat je het niet weet en dat je je wel zorgen maakt, ontstaat er verbinding. Er is betrokkenheid. En dat is waar het in een team om draait: dat je betrokken bent bij elkaar. Meer is het eigenlijk niet.